در اين مورد همين بس كه قرآن يكى از صفات دوزخيان را نداشتن تفكر و تعقل ذكر كرده است : وَقالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ « دوزخيان مىگويند : اگر ما گوش شنوا و عقل بيدارى داشتيم در ميان دوزخيان نبوديم » ! ( كه جاى عاقلان در دوزخ نيست ) ( ملك - 10 ) . و در جاى ديگر مىگويد : اصولا افرادى كه گوش دارند و نمىشنوند ، چشم دارند و نمىبينند و عقل دارند و انديشه نمىكنند ، براى جهنم نامزد شده‌اند ! وَلَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَلَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ : « به طور مسلم گروه بسيارى از جن و انس را براى دوزخ قرار داديم ، نشانه آنها اينست كه عقل دارند و با آن انديشه نمىكنند ، چشم دارند و با آن نمىبينند ، و گوش دارند و با آن نمىشنوند ، آنها همچون چهارپايانند ، بلكه گمراه تر ! آنها همان غافلانند » ( اعراف - 179 ) . 2 - گوشه اى از روايات اسلامى در زمينه فكر و انديشه در روايات اسلامى - به پيروى از قرآن - مساله فكر و انديشه در درجه اول اهميت قرار گرفته ، و تعبيرات بسيار گويا و جالبى در آن ديده مىشود كه نمونه هايى از آن را در اينجا مىآوريم : الف - تفكر بزرگترين عبادت است در حديثى از امام على بن موسى الرضا ع مىخوانيم ليس العبادة كثرة الصلاة و الصوم انما العبادة التفكر فى امر اللَّه عز و جل : « عبادت به زيادى نماز و روزه نيست ، عبادت واقعى تفكر در كار خداوند متعال و اسرار جهان آفرينش